Krediyle ev alırken en sık yaşanan sürpriz bu. Sebebini bilirseniz pazarlığı ve peşinatı ona göre kurarsınız.
Krediyle ev alan alıcıların büyük kısmı aynı yerde takılıyor. Satıcıyla fiyatta anlaşılıyor, banka ekspertizi geliyor ve rapor anlaşılan rakamın altında bir değer yazıyor. Kredi o düşük değer üzerinden hesaplanınca alıcının bulması gereken peşinat aniden büyüyor.
Ekspertiz neye bakar?
Eksper duygusal değere bakmaz. Bölgedeki gerçekleşmiş satışlara, dairenin m² sine, yaşına, katına ve yapı kalitesine bakar. Sizin o evi ne kadar sevdiğiniz raporda yer almaz.
En önemlisi: eksper "gerçekleşmiş" satışlara bakar, ilan fiyatlarına değil. Emlak sitelerinde gördüğünüz rakamlar isteme fiyatıdır ve genelde satış fiyatının üstündedir. Piyasayı ilanlardan okuyup fiyat belirlerseniz, ekspertizle aranızda fark çıkması normaldir.
Sık rastladığımız sebepler
Ruhsata aykırı yapılar en yaygın olanı. Kapatılmış balkon, çatı katına eklenmiş oda, iskânda görünmeyen bir bölüm. Bunlar ekspertiz değerini düşürür, bazen kredinin tamamen reddine yol açar.
İskân eksikliği ikinci sırada. Yapı kullanma izni olmayan bir binada birçok banka konut kredisi vermiyor.
Bir de kat ve cephe var. Zemin kat veya en üst kat, arka cephe, asansörsüz binada dördüncü kat gibi detaylar raporu belirgin şekilde etkiliyor.
Ne yapmalı?
Sözleşmeye ekspertiz şartı koydurun. Yani ekspertiz değeri belli bir rakamın altında çıkarsa cayma hakkınız olsun. Kaparo yatırdıktan sonra bu şansınız kalmıyor.
Almadan önce iskân belgesini ve mimari projeyi isteyin, daireyi projeyle karşılaştırın. Beş dakikalık bir kontrol, sonradan çıkacak on binlerce liralık farkı önlüyor.
Ekspertiz düşük çıktıysa bu bir pazarlık kozudur. Satıcıya raporu gösterin. Çoğu satıcı, bir sonraki alıcıda da aynı raporun çıkacağını bildiği için fiyatta esneme gösteriyor.